bootstrap modal popup



Stolpersteine

De letterlijke vertaling van het woord “Stolperstein” is “struikelsteen”.
Het betonnen keisteentje heeft een afmeting van 10 x 10 cm en is aan de bovenkant bedekt met een dun messing plaatje. Het steentje wordt vóór het huis, waar het slachtoffer woonde, in het plaveisel gelegd. Wanneer het huis van het slachtoffer niet meer bestaat dan wordt op basis van kadastrale gegevens het steentje op een passende plaats in de omgeving van het voormalig woonhuis geplaatst.
In het messing plaatje worden de gegevens van het slachtoffer handmatig gegraveerd. De tekst begint met “HIER WOONDE”. Vervolgens worden de naam van het slachtoffer, geboortejaar, datum van wegvoering, datum van overlijden, de naam van het kamp waar het slachtoffer overleden is of de plaats waar het slachtoffer gefusilleerd is, vermeld.
De stenen liggen vlak in het plaveisel. De voorbijganger “struikelt” symbolisch over de steen en moet zich bukken om de informatie op het steentje te lezen. Hij buigt op deze manier als het ware voor het slachtoffer. Ook voor de nabestaanden van het slachtoffer is het van bijzondere betekenis om een plek te hebben waar het slachtoffer herdacht kan worden: de plek die het slachtoffer innam in de samenleving en de woonomgeving. Op deze wijze worden de slachtoffers blijvend in herinnering gehouden:

“EEN MENS IS PAS VERGETEN ALS ZIJN NAAM VERGETEN IS”

In de gemeente Midden-Drenthe zullen ongeveer 90 Stolpersteine worden geplaatst.

Gunter Demnig

De stichting heeft zich aangesloten bij het internationale project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. Met dit project wordt de herinnering aan Joden, Roma en Sinti, politiek vervolgden, Jehova`s Getuigen en homoseksuelen, allen slachtoffers van de naziterreur, levend gehouden.

De eerste Stolpersteine zijn in 1996 in Berlijn gelegd. Inmiddels zijn in diverse Europese landen meer dan 50.000 Stolpersteine gelegd. In Nederland zijn in meer dan 100 gemeenten Stolpersteine geplaatst.

Nieuws

Met de steenlegging in Smilde op 5 oktober 2017 is een intensieve periode voor de Stichting Stolpersteine Beilen afgesloten.

We zeggen allen, die meegewerkt hebben en gekomen zijn, hartelijk dank.

In de komende periode gaan we een aantal nieuwe zaken oppakken en zullen dat op deze pagina melden.

De Stichting

De Stichting Stolpersteine Beilen heeft als doel het levend houden van de nagedachtenis van de slachtoffers van de naziterreur door het plaatsen van Stolpersteine(struikelstenen) in de gemeente Midden-Drenthe.
De slachtoffers in de gemeente Midden-Drenthe betreffen Joodse mensen en Verzetsstrijders. De gedenkstenen worden geplaatst vóór of vlakbij het huis waar het slachtoffer woonde, de laatste plek waar het slachtoffer met zijn of haar familie woonde.
De stichting staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel onder nummer 55687407 en is een ANBI stichting.

Comité van Aanbeveling

De Stichting Stolpersteine Beilen wordt gesteund door een Comité van Aanbeveling waarin zitting hebben:
Dhr. D. Mulder, directeur Herinneringscentrum Kamp Westerbork
Dhr. A. Lanting, voorzitter Historische vereniging Beilen
Dhr. A. de Vries
Dhr. B. Jacobs, Opperrabijn van het Interprovinciaal Opperrabinaat
Dhr. P. Wildevuur, Galerie Wildevuur

Bestuur

Samenstelling bestuur:
Voorzitter: Dhr. H.H. van de Boer
Penningmeester: Mevr. F. Stulemeijer-Oldenburger
Secretaris: Mevr. F. Booij-Doornbos

De bestuursleden zijn vrijwilligers en worden ondersteund door anderen, die op basis van vrijwilligheid zich bezig houden met bronnenonderzoek.


JODEN IN DRENTHE



De eerste joden, afkomstig uit Westfalen, vestigden zich aan het eind van de 17e eeuw in Hoogeveen, Coevorden en Meppel. Het waren handels- en ambachtslieden. In de jaren daarna kwamen er zoveel - vaak armlastige - joden, dat er in Meppel en Hoogeveen beperkende bepalingen op hun vestiging werden ingevoerd. De joden kwamen wekelijks op shabbat voor hun kerkdiensten bij elkaar in huissynagogen. In de dorpen op het platteland gold jarenlang de door de bestuursambtenaar(Drost) en Gedeputeerden in 1782 vastgestelde resolutie, dat er niet meer dan drie joodse families toestemming kregen om te wonen: een slager, een koopman en een vilder. Na de burgerlijke gelijkstelling eind 18e eeuw mochten ze zich overal vestigen.


In de centra Hoogeveen, Meppel en Coevorden mocht officieel een synagoge worden gebouwd, die voor alle drie plaatsen werd aangewezen als ringsynagoge. In 1840 kwam Assen daar als vierde bij. In 1850 werd Drenthe een zelfstandig synagogaal ressort, waarbij de hoofdsynagoge in Meppel werd gevestigd. 


In het begin van de 20e eeuw telde Drenthe ruim 2300 joden, waarvan in Assen en Meppel elk omstreeks 540, Hoogeveen 410, Coevorden 290 en Emmen 170. In Assen, Beilen, Coevorden, Emmen, Hoogeveen, Meppel en Smilde waren godsdienstscholen voor de kinderen. 


De joden waren vooral actief in de vee- en textielhandel, de industrie en als slagers. 


Slechts weinig joden kwamen na WO II terug uit de vernietigingskampen of overleefden de oorlog door onder te duiken.

Beilen

In 1774 vestigden de eerste joden zich in Beilen. Zij verdienden hun geld in de handel.
Aanvankelijk werden de synagoge diensten in de huissjoel gehouden. In 1840 was de joodse gemeenschap van Beilen gegroeid naar 26 leden.
Sinds 1850 bestond er in Beilen een joodse gemeente, tot 1885 was de gemeente onderdeel van de joodse gemeente Assen. Een kleine oude woning in Beilen diende als synagoge. In 1860 werd een begraafplaats aangelegd aan de Eursing in Beilen.
In 1885 werd, met behulp van niet-joodse inwoners van Beilen, een synagoge gebouwd aan de Schoolstraat en ingewijd.
In 1935 werd het vijftigjarig bestaan van de synagoge gevierd. Rabbijnen uit Groningen en Amsterdam woonden de feestelijkheden bij. Ondanks dat men wist wat er in Duitsland gebeurde werd het vertrouwen uitgesproken dat joden in Nederland veilig zouden zijn.
Dat veranderde drastisch toen de oorlog toch uitbrak en Nederland werd bezet door de Nazi’s.
Er woonden toen 52 joden in Beilen. Van hen hebben slechts 12 de oorlog overleefd, omdat zij konden onderduiken. In de nacht van 2 op 3 oktober werden de joden uit hun huizen gehaald en via Westerbork naar de vernietigingskampen gedeporteerd waar zij vrijwel direct werden vermoord.
Nog tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de synagoge door de bezetter leeggeroofd en het gebouw als garage gebruikt. Na de oorlog is de synagoge afgebroken. De gemeente zorgt voor de Joodse begraafplaats. De gevelsteen van de voormalige synagoge is in 1991 in de hal van het gemeentehuis van Beilen geplaatst.

Aantal Joodse inwoners

1809 21
1840 26
1869 71
1899 69
1930 65

Bron: Joods Historisch Museum


Smilde

Kort voor 1780 vestigden zich enkele joden in Smilde, wat gepaard ging met tegenwerking van de plaatselijke bevolking. Deze problemen duurden tot in de negentiende eeuw voort. De provinciale autoriteiten moesten nog in 1806 ingrijpen ten gunste van de joden in Smilde.

De joodse gemeenschap maakte in de eerste helft van de negentiende eeuw een aanzienlijke groei door en organiseerde zich al voor 1821 tot een godsdienstige gemeente.
In 1846 werd een synagoge gebouwd in Kloosterveen.
Twee jaar later werd een begraafplaats aangekocht aan de Drentse Hoofdvaart. Aan de kinderen werd in een schooltje joods onderwijs gegeven.
De joodse inwoners van Smilde waren over het algemeen werkzaam in de handel en de vleeshouwerij. Daarnaast waren zij ook betrokken bij het maatschappelijk leven in Drenthe en Groningen.
Vanaf de zestiger jaren van de negentiende eeuw nam de joodse gemeente van Smilde in omvang langzaam af; aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog had zij in feite opgehouden te bestaan.

Tijdens de bezetting zijn vrijwel alle joodse inwoners van Smilde gedeporteerd en vermoord. In 1943 werd de joodse school verbouwd tot woonhuis. Wat er met het meubilair en de rituele voorwerpen van de synagoge gebeurd is, is niet bekend. Het gebouw zelf is na de oorlog afgebroken. In 1950 is de joodse gemeente bij die van Assen gevoegd. De begraafplaats wordt tegenwoordig door de plaatselijke overheid onderhouden.


Aantal Joodse inwoners

1809 24
1840 88
1869 150
1899 75
1930 16

Bron Joods historisch Museum


Steenleggingen
Midden-Drenthe

In de periode tussen november 2014 en oktober 2017 hebben 7 steenleggingen plaatsgevonden in de gemeente Midden-Drenthe. Voor alle slachtoffers werd een In Memoriam uitgesproken.


Beilen: 4 november 2014


Aan de eerste steenlegging in Beilen ging een bijeenkomst vooraf in het gemeentehuis. Sprekers waren: de heer Gert Jan Bent, wethouder Cultuur gemeente Midden-Drenthe, de heer Anne de Vries, oud- conservator van het Letterkundig Museum, de heer Binyomin Jacobs, opperrabbijn van het Interprovinciaal Opperrabbinaat en de heer Dirk Mulder, directeur van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork.
Alwin de Jong, leerling van het Nassaucollege las een zelfgeschreven gedicht voor.
Bij elke Stolperstein werd door een leerling van het Nassaucollege een witte roos gelegd.
Muzikale medewerking werd verleend door het ensemble
“Sax O'Four”, saxofoonkwartet van ADMG Beilen.
Er werden 15 Stolpersteine gelegd in het centrumgebied van Beilen, in het bijzijn van ongeveer 175 nabestaanden en genodigden.

Aansluitend aan de legging van de stenen vond in het Herinneringscentrum Kamp Westerbork de opening plaats van de expositie van de Keramiekinstallatie van de kunstenares Annette Rosen-Apotheker. Zij groeide op in Ruurlo en emigreerde naar Israël. Gaandeweg moest zij de diepere betekenis ontdekken van de woorden “Zij zijn niet terug gekomen”, woorden die zij met enige regelmaat van haar moeder hoorde. Meer dan 200 familieleden overleefden de Holocaust niet. Voor hen maakte zij meer dan 200 objecten (vazen) die pijnlijk herinneren aan alle in de kampen omgebrachte familieleden. 






''ZIJ ZIJN NIET TERUG GEKOMEN'

Keramiekinstallatie


'Zij zijn niet terug gekomen' of 'Zij zijn weggekomen', hoorde ik mijn moeder vaak zeggen tijdens mijn jeugdjaren in het dorpje Ruurlo in het oosten van Nederland. Pas nadat ik naar Israël emigreerde, volwassen werd en een eigen gezin stichtte, werd de betekenis van die zinnen mij duidelijk.

Mijn moeder, Reina Kropveld, zat tijdens de Tweede Wereldoorlog ondergedoken; mijn vader, van Slowaakse afkomst, wist naar Shanghai te vluchten. (Sugihara Lijst). Als kinderen van Holocaust - overlevenden leerden mijn broer en ik verder geen vragen te stellen. Door intensief internet onderzoek ben ik er achter gekomen dat mijn moeder meer dan 200 naaste familieleden had, die zijn vermoord in Auschwitz en Sobibor. Hieronder haar broer en zus en hun gezinnen, alsook mijn grootmoeder. De ontdekking van deze schokkende, pijnlijke en onbekende feiten hebben mij gemotiveerd en geïnspireerd deze objecten te creëren.

Om een struktuur te krijgen die herinnert aan de kleding van de gevangenen in de concentratie kampen heb ik klei op jute gerold, daarna geverfd met een mengsel van blauwe, witte en zwarte Engobes ( kleiverf ). De stukken zijn gebakken op lage temperatuur, daarna mat geglazuurd en opnieuw gebakken.

Ik ben emotioneel betrokken bij de productie van ieder stuk. Elk van de handgemaakte vazen staat voor een persoon. Door de vazen gezamenlijk ten toon te stellen, wordt de omvang van het verlies zichtbaar. Ik hoop hiermee de familieleden die zijn omgebracht in de kampen een plaats te geven in ons collectieve geheugen.

Annette Rosen - Apotheker

Jeruzalem 2014





Over Annette Rosen- Apotheker:


Annette is geboren en getogen in Nederland. Ze is in de Rudolf Steiner Kliniek in Den Haag opgeleid tot gediplomeerd verpleegkundige en werkte in Nederland, Engeland en Israël. In Londen trouwde ze met diplomaat Jacob Rosen en woonde achtereenvolgens in Jeruzalem, New York, Cairo, New Delhi, Amman en Atlanta. Zij is moeder van drie kinderen.
Tijdens haar verblijf in Amman (Jordanië) begon ze met haar kunstopleiding onder leiding van docenten uit Irak. Aan de Georgia State University in Atlanta startte ze haar Bachelor of Fine Arts en zette deze studie later voort aan de Bezalel Art Academy in Jeruzalem. Ook nam ze deel aan een speciaal evenement Landschapschilderen, georganiseerd door de prestigieuze Jerusalem Studio School die onder leiding staat van Israel Herschberg. Annette heeft zich gespecialiseerd in olieverfportretten en werkt verder veel met textiel en keramiek.
Haar werken werden tentoongesteld aan de Georgia State University, de Musrara Kunstacademie, bij het Gemeentelijke Mamilla kunstproject in Jeruzalem (2008) en in het Jerusalem Theatre (2010). Ook heeft ze de boekomslag ontworpen van “Crossing the Jordan River”, geschreven door Jacob Rosen (Atlanta, 2004).


Beilen: 24 april 2015


De bijeenkomst voorafgaand aan de tweede steenlegging vond plaats in theater "De Regenboog", van GGZ Drenthe.
Sprekers waren de heer Ton Baas, burgemeester van de gemeente Midden-Drenthe, de heer Hans van der Sluis, directeur GGZ Drenthe, de heer Dirk Mulder, directeur Herinneringscentrum Kamp Westerbork, de heer Gerben Dijkstra, historicus en de heer Binyomin jacobs, opperrabbijn van het Interprovinciaal Opperrabbinaat.
Leerlingen van het Vincent van Gogh College legden een witte roos bij 17 Stolpersteine. Tien stenen voor Joodse slachtoffers woonachtig in "Beileroord", 5 Stolpersteine voor Verzetstrijders, 2 in Beilen, twee in Drijber en 1 op de Beilervaart.
Ongeveer 150 personen hebben de bijeenkomst bezocht.
 
 

Laaghalerveen: 6 april 2016


In het dorpshuis van Hooghalen, het Haoler Hoes, kwamen nabestaanden en genodigden bij elkaar om stil te staan bij het leven van de Verzetsstrijder Lubbe Boxem. Achterkleinkinderen van Lubbe Boxem droegen een gedicht voor.
De Stolperstein werd op het militair oefenterrein De Haar geplaatst op de plek waar het woonhuis van Lubbe Boxem stond.
Sprekers waren de heer G.J. Bent, de heer T. Boxem (zoon) en de heer Jelle van der Veen, inwoner Hooghalen.
De bijeenkomst werd bijgewoond door ongeveer 65 personen.

Beilen: 7 april 2016


De bijeenkomst die vooraf ging aan de derde en laatste steenlegging voor slachtoffers van de voormalige gemeente Beilen vond plaats in het gemeentehuis.
Sprekers waren: de heer Ton Baas, burgemeester Midden-Drenthe, mevrouw Bertien Minco, nabestaande familie Denneboom, de heer Anne de Vries, de heer Jan Germs, directeur Huus van de Taol en mevrouw Tamarah Benima (rabbijn).
Muzikale medewerking werd verleend door het Klezmer Ensemble NOA.
Er werden Stolpersteine gelegd voor 24 Joodse slachtoffers, waaronder voor het gezin van rabbijn Nathan Elzas. Door Jan Germs werd het door Roel Reijntjes geschreven "Klein Gienegie" voorgedragen.
De bijeenkomst werd bijgewoond door ongeveer 125 personen.

Westerbork, 11 april 2016


Voor 4 Verzetsstrijders, woonachtig in de voormalige gemeente Westerbork, werden Stolpersteine gelegd: 2 in het centrum van het dorp (Hendrikus Pronk en Jan de Leeuw), in Elp voor Harm Bos en in Zwiggelte voor Meindert Meindertsma.
Voorafgaand aan de steenlegging kwamen nabestaanden en genodigden bijeen in “Brasserie Diggels”. Sprekers waren de heer Gert Jan Bent, wethouder Cultuur gemeente Midden-Drenthe, de heer Hans Smits, inwoner van Westerbork, de heer Dirk Mulder, directeur Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Muzikale medewerking werd verleend door een ensemble van "Het Orkest" uit Westerbork.
De bijeenkomst werd bijgewoond door ongeveer 75 personen.

Beilen, 20 juni 2017


Voor het voormalig woonhuis van Hendrik Bel, op het adres Klatering 21, werd op 20 juni 2017 een Stolperstein gelegd.
In kleine kring, in het bijzijn van nabestaanden en genodigden werd stil gestaan bij het leven van Hendrik Bel.
Hij werd gearresteerd omdat hij geen mededeling wilde doen over de verblijfplaats van zijn toekomstige schoonzoon.
Na zijn arrestatie werd hij naar kamp Zöschen gedeporteerd waar hij is overleden.

Smilde, 5 oktober 2017


De laatste steenlegging voor de slachtoffers die woonachtig waren in Smilde vond plaats, precies 75 jaar na de dag waarop veel Joodse gezinnen vanuit Westerbork naar Auschwitz werden gedeporteerd. Deze gebeurtenis en wat daaraan vooraf ging werd door de sprekers in herinnering gebracht.
De bijeenkomst vond plaats in de Koepelkerk. Sprekers waren:
De heer Ton Baas, burgemeester van Midden-Drenthe, de heer Dirk Mulder, directeur Herinneringscentrum Kamp Westerbork en mevr. Chaja Goldberg. Muzikale medewerking werd verleend door het kwartet SASSON, dat klezmermuziek ten gehore bracht.
Leerlingen van de basisscholen, Prinses Margriet school en De Schutkampen lazen de namen van alle slachtoffers van de gemeente Midden-Drenthe.
Omdat de slachtoffers in de verschillende kernen van Smilde woonachtig waren werden 2 bussen ingezet om voor de 14 Verzetsstrijders en 13 Joodse slachtoffers de Stolpersteine te leggen.
Ongeveer 160 nabestaanden en genodigden woonden de bijeenkomst en onthullingen bij.

Namenlijst

Beilen

Steenlegging
4 november 2014

Joodse slachtoffers

Markt 4
David Kats
Rebecca Kats-Kropveld
Mannes Kats
Betje Kats
Antonie Kats
Nathan Kats

Markt 7
Betje Kropveld-Frank

Hekstraat 13
Salomon van Gelder
Sarlina van Gelder-Aronius
Abraham van Gelder

Hekstraat 17
Abraham van Gelder
Sara van Gelder-Seligmann

Verzetsstrijders

Brinkstraat 51
Hendrik Christiaan Kuiper

Brinkstraat 53
Klaas Jouke Westerbeek

Hekstraat 6
Hendrik Sevinga


















Beilen

Steenlegging
24 april 2015

Joodse slachtoffers

Altingerweg 1
Bertha van Zuiden
Roosje Philippine Horneman
Diena de Leeuw
Margaretha Mug
Helena Grünebaum
Annigje Keizer
Henderika Joosten
Levie Rintel
Lena Vegt
Julius Wijnberg
Rosette Zilverberg


Verzetsstrijders

Asserweg 12
Lambertus Bruulsema

Linthorst Homanweg 7 Hendrik Wiegers

Beilervaart 80
Lammert Zwanenburg

Berkenweg 10 Drijber
Jan Vroom
Jacob Mijnheer 

Beilen

Steenlegging
7 april 2016

Joodse slachtoffers

Julianastraat 5
Rebecca Denneboom-Danneboom
Rachel Elzas-Denneboom
Nathan Elzas
Karel Denneboom

Julianastraat 12
Robertus Denneboom
Herman Denneboom

Julianastraat 24
Jacob Kats

Paltz 1
Joël Denneboom
Martha Denneboom-Hoogstraat
Carolina Geertje Denneboom
Geertje Regina Denneboom
Elli Hermanna Denneboom

Stationslaan 24
Hedwig Wolff-van der Walde
Iwan Abraham Wolff
Senate Ruth Wolff
Lazarus Frank

Eursingerweg 1
Ludwig Wolff
Johanna Wolff-Samson
Albert Wolff
Simon Wolff
Hedwig Wolff

Asserstraat 44
Salomon van Gelder
Hinderina van Gelder-Bos

Verzetstrijders

Lieving 7
Franciscus JH Overhand Landberg

Looveen
Willem Dijkema

Beilen

Steenlegging
20 juni 2017

Verzetsstrijder

Alting 21
Hendrik Bel


Laaghalerveen


Steenlegging
6 april 2016

Verzetsstrijder

Laaghalerveen
Lubbe Boxem 

Westerbork


Steenlegging
11 april 2016

Verzetsstrijders

Hoofdstraat 24
Hendrikus Pronk

Westeinde 49
Jan de Leeuw

Oranjekanaal NZ 12 Zwiggelte
Meindert Meindertsma

Hogebrinksweg 9 Elp
Harm Bos

Smilde


Steenlegging
5 oktober 2017

Joodse Slachtoffers

Veenhoopsweg 49
Simon van Dam
Rebekka van Dam-Leezer
Esther van Dam
Benjamin van Dam

Hoofdweg 16
Isaak Elias van Spier
Regina van Spier-de Jong
Marcus Mozes van Spier

Hoofdweg 105
Mozus Magnus
Rientje Magnus -van der Wijk
David Magnus
Simon Magnus

Kanaalweg 10
Nathan Magnus
Louisa Magnus-Gans


Verzetsstrijders

Veenhoopsweg 58
Jan Ludwig

Kanaalweg 126
Hein Oldenkamp

Kanaalweg 132
Jan Boer


Smilde


Steenlegging
5 oktober 2017  (vervolg)

Verzetsstrijders

Kanaalweg 193
Cornelis Janssen

Kanaalweg 207
Jan Oosterwijk

Norgervaart 11
Jan Offereins

Witterweg 1
Aafko de Vries

Rijksweg 235
Johannes Bosscher

Bosweg 4
Arend Tibben

Rijksweg 85
Auke Feenstra

Kanaalweg 44
Jan Eleveld

Kanaalweg 65
Harmannus Janssens
Markus Janssens

Hoofdweg 91
Albert Turksma











U kunt ons steunen.

Om het project in de gemeente Midden-Drenthe te kunnen verwezenlijken is geld nodig. Ons project wordt financieel ondersteund door de Stichting WildervankFonds. Daarvoor hebben wij bij aanvang van het project eenmalig een bedrag ontvangen.

Ook hebben wij donaties ontvangen van Lions Clubs in Beilen en Westerbork en particulieren.

De gemeente Midden-Drenthe ondersteunt onze stichting facilitair.


Wij hopen dat u ons initiatief ook wilt steunen. Dit kunt u doen door uw bijdrage over te maken op de bankrekening van de stichting:

NL26RABO0144254204.
Stichting Stolpersteine Beilen is een ANBI stichting.

De prijs van één steen bedraagt €120,--.
Als u overweegt om een steen te adopteren dan verzoeken wij u vriendelijk om een bedrag van €120,-- over te maken. Uiteraard is ieder ander bedrag welkom.
Een andere mogelijkheid is dat u zich aanmeldt als “Stientjeslid”(het Drentse woord voor steen is “stien”). Dat houdt in, dat u de stichting machtigt om gedurende één jaar maandelijks €10,-- van uw rekening te mogen afschrijven.

U kunt dit aangeven door een email te sturen naar het bestuur stolpersteine.beilen@gmail.com
Onze penningmeester zal dan contact met u opnemen.









VOLG ONS

Contactformulier

Gebruik dit formulier om een vraag te stellen of te reageren.