Site Builder

Stolpersteine

De letterlijke vertaling van het woord “Stolperstein” is “struikelsteen”.
Het betonnen keisteentje heeft een afmeting van 10 x 10 cm en is aan de bovenkant bedekt met een dun messing plaatje. Het steentje wordt vóór het huis, waar het slachtoffer woonde, in het plaveisel gelegd. Wanneer het huis van het slachtoffer niet meer bestaat dan wordt op basis van kadastrale gegevens het steentje op een passende plaats in de omgeving van het voormalig woonhuis geplaatst.
In het messing plaatje worden de gegevens van het slachtoffer handmatig gegraveerd. De tekst begint met “HIER WOONDE”. Vervolgens worden de naam van het slachtoffer, geboortejaar, datum van wegvoering, datum van overlijden, de naam van het kamp waar het slachtoffer overleden is of de plaats waar het slachtoffer gefusilleerd is, vermeld.
De stenen liggen vlak in het plaveisel. De voorbijganger “struikelt” symbolisch over de steen en moet zich bukken om de informatie op het steentje te lezen. Hij buigt op deze manier als het ware voor het slachtoffer. Ook voor de nabestaanden van het slachtoffer is het van bijzondere betekenis om een plek te hebben waar het slachtoffer herdacht kan worden: de plek die het slachtoffer innam in de samenleving en de woonomgeving. Op deze wijze worden de slachtoffers blijvend in herinnering gehouden:

“EEN MENS IS PAS VERGETEN ALS ZIJN NAAM VERGETEN IS”

In de gemeente Midden-Drenthe zullen ongeveer 90 Stolpersteine worden geplaatst.

Gunther Demnig

De stichting heeft zich aangesloten bij het internationale project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. Met dit project wordt de herinnering aan Joden, Roma en Sinti, politiek vervolgden, Jehova`s Getuigen en homoseksuelen, allen slachtoffers van de naziterreur, levend gehouden.

De eerste Stolpersteine zijn in 1996 in Berlijn gelegd. Inmiddels zijn in diverse Europese landen meer dan 50.000 Stolpersteine gelegd. In Nederland zijn in meer dan 100 gemeenten Stolpersteine geplaatst.

De Stichting

De Stichting Stolpersteine Beilen heeft als doel het levend houden van de nagedachtenis van de slachtoffers van de naziterreur door het plaatsen van Stolpersteine(struikelstenen) in de gemeente Midden-Drenthe.
De slachtoffers in de gemeente Midden-Drenthe betreffen Joodse mensen en Verzetsstrijders. De gedenkstenen worden geplaatst vóór of vlakbij het huis waar het slachtoffer woonde, de laatste plek waar het slachtoffer met zijn of haar familie woonde.
De stichting staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel onder nummer 55687407 en is een ANBI stichting.

Comité van Aanbeveling

De Stichting Stolpersteine Beilen wordt gesteund door een Comité van Aanbeveling waarin zitting hebben:
Dhr. D. Mulder, directeur Herinneringscentrum Kamp Westerbork
Dhr. A. Lanting, voorzitter Historische vereniging Beilen
Dhr. A. de Vries
Dhr. B. Jacobs, Opperrabijn van het Interprovinciaal Opperrabinaat
Dhr. P. Wildevuur, Galerie Wildevuur

Bestuur

Samenstelling bestuur:
Voorzitter: Dhr. H.H. van de Boer
Penningmeester: Mevr. F. Stulemeijer-Oldenburger
Secretaris: Mevr. F. Booij-Doornbos

De bestuursleden zijn vrijwilligers en worden ondersteund door anderen die op basis van vrijwilligheid zich bezig houden met bronnenonderzoek.

Historie

De eerste joden, afkomstig uit Westfalen, vestigden zich aan het eind van de 17e eeuw in Hoogeveen, Coevorden en Meppel. Het waren handels- en ambachtslieden. In de jaren daarna kwamen er zoveel - vaak armlastige - joden, dat er in Meppel en Hoogeveen beperkende bepalingen op hun vestiging werden ingevoerd. De joden kwamen wekelijks op shabbat voor hun kerkdiensten bij elkaar in huissynagogen. In de dorpen op het platteland gold jarenlang de door de bestuursambtenaar(Drost) en Gedeputeerden in 1782 vastgestelde resolutie, dat er niet meer dan drie joodse families toestemming kregen om te wonen: een slager, een koopman en een vilder. Na de burgerlijke gelijkstelling eind 18e eeuw mochten ze zich overal vestigen.

In de centra Hoogeveen, Meppel en Coevorden mocht officieel een synagoge worden gebouwd, die voor alle drie plaatsen werd aangewezen als ringsynagoge. In 1840 kwam Assen daar als vierde bij. In 1850 werd Drenthe een zelfstandig synagogaal ressort, waarbij de hoofdsynagoge in Meppel werd gevestigd. 

In het begin van de 20e eeuw telde Drenthe ruim 2300 joden, waarvan in Assen en Meppel elk omstreeks 540, Hoogeveen 410, Coevorden 290 en Emmen 170. In Assen, Beilen, Coevorden, Emmen, Hoogeveen, Meppel en Smilde waren godsdienstscholen voor de kinderen. 

De joden waren vooral actief in vee- en textielhandel en industrie en als slagers. 

Slechts weinig joden kwamen na WO II terug uit de vernietigingskampen of overleefden de oorlog door onder te duiken.


Beilen

Sinds 1850 bestond er in Beilen een joodse gemeente, tot 1885 was de gemeente onderdeel van de joodse gemeente Assen. Een kleine oude woning in Beilen diende als synagoge. In 1885 werd, met behulp van niet-joodse inwoners van Beilen, een synagoge gebouwd en ingewijd. In 1860 werd een begraafplaats aangelegd aan de Eursing in Beilen.
In de Tweede Wereldoorog werd de inboedel van de synagoge door de bezetter leeggeroofd en het gebouw als garage gebruikt. Het merendeel van de joodse inwoners van Beilen werd gedeporteerd. Na de oorlog is de synagoge afgebroken. De gemeente zorgt voor de Joodse begraafplaats. De gevelsteen van de voormalige synagoge is in 1991 in de hal van het gemeentehuis van Beilen geplaatst.

Aantal Joodse inwoners

1809 21
1840 26
1869 71
1899 69
1930 65

Bron: Joods Historisch Museum



















Smilde

Kort voor 1780 vestigden zich enkele joden in Smilde, wat gepaard ging met tegenwerking van de plaatselijke bevolking. Deze problemen duurden tot in de negentiende eeuw voort. De provinciale autoriteiten moesten nog in 1806 ingrijpen ten gunste van de joden in Smilde.

De joodse gemeenschap maakte in de eerste helft van de negentiende eeuw een aanzienlijke groei door en organiseerde zich al voor 1821 tot een godsdienstige gemeente.
In 1846 werd een synagoge gebouwd in Kloosterveen.
Twee jaar later werd een begraafplaats aangekocht aan de Drentse Hoofdvaart. Aan de kinderen werd in een schooltje joods onderwijs gegeven.
De joodse inwoners van Smilde waren over het algemeen werkzaam in de handel en de vleeshouwerij. Daarnaast waren zij ook betrokken bij het maatschappelijk leven in Drenthe en Groningen.
Vanaf de zestiger jaren van de negentiende eeuw nam de joodse gemeente van Smilde in omvang langzaam af; aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog had zij in feite opgehouden te bestaan.

Tijdens de bezetting zijn vrijwel alle joodse inwoners van Smilde gedeporteerd en vermoord. In 1943 werd de joodse school verbouwd tot woonhuis. Wat er met het meubilair en de rituele voorwerpen van de synagoge gebeurd is, is niet bekend. Het gebouw zelf is na de oorlog afgebroken. In 1950 is de joodse gemeente bij die van Assen gevoegd. De begraafplaats wordt tegenwoordig door de plaatselijke overheid onderhouden.
Aantal Joodse inwoners

1809 24
1840 88
1869 150
1899 75
1930 16

Bron Joods historisch Museum


Projecten

Op 4 november 2014 zijn de eerste 15 stenen voor de vermoorde voormalige inwoners van Beilen gelegd.

In april 2015 en 2016 zijn de stenen voor de overige slachtoffers van de voormalige gemeente Beilen en Westerbork gelegd.

Het bestuur is nu bezig om de voorbereidingen te treffen voor het leggen van de slachtoffers van de voormalige gemeente Smilde. Als dit is gerealiseerd is het project in de gemeente Midden-Drenthe afgerond.

Namenlijst

Beilen

Steenlegging
4 november 2014

Joodse slachtoffers

Markt 4
David Kats
Rebecca Kats-Kropveld
Mannes Kats
Betje Kats
Antonie Kats
Nathan Kats

Markt 7
Betje Kropveld-Frank

Hekstraat 13
Salomon van Gelder
Sarlina van Gelder-Aronius
Abraham van Gelder

Hekstraat 17
Abraham van Gelder
Sara van Gelder-Seligmann

Verzetsstrijders

Brinkstraat 51 Hendrik Christiaan Kuiper
Brinkstraat 53 Klaas Jouke Westerbeek
Hekstraat 6 Hendrik Sevinga


















Beilen

Steenlegging
24 april 2015

Joodse slachtoffers

Altingerweg 1
Bertha van Zuiden
Roosje Philippine Horneman
Diena de Leeuw
Margaretha Mug
Helena Grünebaum
Annigje Keizer
Henderika Joosten
Levie Rintel
Lena Vegt
Julius Wijnberg
Rosette Zilverberg


Verzetsstrijders

Asserweg 12 Lambertus Bruulsema
Linthorst Homanweg 7 Hendrik Wiegers

Beilervaart 80
Lammert Zwanenburg
Berkenweg 10 Drijber Jan Vroom
Jacob Mijnheer 

Beilen

Steenlegging
7 april 2016

Joodse slachtoffers

Julianastraat 5
Rebecca Denneboom-Danneboom
Rachel Elzas-Denneboom
Nathan Elzas
Karel Denneboom

Julianastraat 12 Robertus Denneboom
Herman Denneboom

Julianastraat 24
Jacob Kats

Paltz 1
Joël Denneboom
Martha Denneboom-Hoogstraat
Carolina Geertje Denneboom
Geertje Regina Denneboom
Elli Hermanna Denneboom

Stationslaan 24
Hedwig Wolff-van der Walde
Iwan Abraham Wolff
Senate Ruth Wolff
Lazarus Frank

Eursingerweg 1
Ludwig Wolff
Johanna Wolff-Samson
Albert Wolff
Simon Wolff
Hedwig Wolff

Asserstraat 44 Salomon van Gelder
Hinderina van Gelder-Bos

Verzetstrijders

Lieving 7
Franciscus JH Overhand Landberg

Looveen Willem Dijkena

Laaghalerveen

Steenlegging
6 april 2016

Verzetsstrijder

Laaghalerveen
Lubbe Boxem

Westerbork

Steenlegging
11 april 2016

Verzetsstrijders

Hoofdstraat 24 Hendrikus Pronk

Westeinde 49
Jan de Leeuw

Oranjekanaal NZ 12 Zwiggelte
Meindert Meindertsma

Hogebrinksweg 9 Elp Harm Bos



U kunt ons steunen.

Om het project in de gemeente Midden-Drenthe te kunnen verwezenlijken is geld nodig. Ons project wordt financieel ondersteund door de Stichting WildervankFonds. Daarvoor hebben wij bij aanvang van het project eenmalig een bedrag ontvangen. Ook hebben wij donaties ontvangen van Lions Clubs in Beilen en Westerbork en particulieren. De gemeente Midden-Drenthe ondersteund onze stichting facilitair.


Wij hopen dat u ons initiatief ook wilt steunen. Dit kunt u doen door uw bijdrage over te maken op de bankrekening van de stichting:

NL26RABO0144254204.
Stichting Stolpersteine Beilen is een ANBI stichting.

De prijs van één steen bedraagt €120,00.
Als u overweegt om een steen te adopteren dan verzoeken wij u vriendelijk om een bedrag van €120.00 over te maken. Uiteraard is ieder ander bedrag welkom.
Een andere mogelijkheid is dat u zich aanmeldt als “Stientjeslid”(het Drentse woord voor steen is “stien”). Dat houdt in dat u de stichting machtigt om gedurende één jaar maandelijks €10,00 van uw rekening te mogen afschrijven.

U kunt dit aangeven door een email te sturen naar het bestuur stolpersteine.beilen@gmail.com.
Onze penningmeester zal dan contact met u opnemen.
















VOLG ONS

Contactformulier

Gebruik dit formulier om een vraag te stellen of te reageren.